Μήνας: Αύγουστος 2014

Κυριακάτικο απόγευμα

Posted on Updated on

Κυριακάτικο απόγευμα

Ευστράτιος Παπάνης

Μοιάζει η ζωή μας με κυριακάτικο απόγευμα. Αμήχανα βαδίζουμε προς την κατάθλιψη, φορώντας ρούχα σφιχτά, κουμπωμένα, ερμητικά, σαν το αχρείαστο πουλόβερ που η μητέρα μάς επέβαλε, μήπως το βράδυ βγάλει ψύχρα. 

Μοιάζει η ζωή μας με θλιβερό περίπατο στα μέρη, που ταξίδι δε θυμίζουν. Βαριεστημένα παρατηρούμε τις κυρίες με βαρύγδουπα φορέματα να σεριανίζουν σαν επιτάφιοι επιθυμίες απονεκρωμένες μαζί με παιδιά, που θέλουν να ξεφύγουν. Με σχόλια καυστικά ή γέλια ψεύτικα να μέμφονται τους πάντες. Σε τακούνια ψηλά, όσο το άλμα που δεν αποτόλμησαν, για να μην καταντήσουν δήμιοι της ζωής τους. 

Μοιάζει η ζωή μας με κολύμπι στη θάλασσα. Με τη δύναμη όλη της ψυχής μας παρασυρόμαστε στο γαλάζιο και τους ορίζοντες, μέχρι η γνώριμη φωνή με ανησυχία, επιτακτικά να μας πισωγυρίσει. Όχι στα βαθιά, μέχρι εκεί που πατώνεις..

Και δίπλα σύζυγοι πιστοί φορώντας τα γυαλιά τους να ρίχνουν κλεφτές ματιές στις νεαρές με τα μαγιώ, τάχα αδιάφοροι, αλλά μέσα τους βλαστημώντας την κατάληξή τους.

Πόσες φορές, έως και τώρα, που ο χρόνος θα έπρεπε κάτι να μας διδάξει, ποτέ από εκείνο το κυριακάτικο απόγευμα δεν λυτρωθήκαμε κι ακόμα στις κρίσιμες στιγμές πουλόβερ αχρείαστα επιζητούμε και τη φωνή τη γεμάτη ανησυχία να μας περιορίζει- μέχρι εκεί που πατώνεις

from Blogger http://ift.tt/1nglhiq
via IFTTT

Advertisements

Μια ιδιότυπη μετανάστευση

Posted on

Τέτοια μέρα ξεκινά η εσωτερική μετανάστευση χιλιάδων εκπαιδευτικών στα σχολεία που θα παρουσιαστούν, όλοι θύματα ενός παράλογου συστήματος, που τους αναγκάζει να ξεσπιτώνονται, να πληρώνουν μεταφορικά και ενοίκια, να εγκλιματίζονται κάθε χρόνο σε διαφορετικά περιβάλλοντα,να παρακαλούν γνωστούς και αγνώστους δασκαλοπατέρες συνδικαλιστές για μια κοντινότερη μετάθεση και να ζουν με τους πενιχρούς μισθούς της ντροπής.. Θεωρούνται τυχεροί δε έναντι των ανέργων, των ημιαπασχολουμένων και άλλων τάξεων, όχι για το μύθο των διακοπών, αλλά γιατί έχουν σταθερή ( μέχρι πότε) εργασία. Την ίδια στιγμή η ελίτ του Δημοσίου, θέλει υψηλές αποδοχές, για να κάνει το αυτονόητο, πχ να δικάσει δίκαια ή για το προνόμιο του να νομοθετεί. Κύριοι που ανήκετε σε αυτές τις κατηγορίες, κανείς σας δεν θα είχε τη ζηλευτή θέση, που κατέχετε, αν δεν υπήρχαν οι δάσκαλοι και οι καθηγητές..Στράτος Παπάνης

Οι τυμβωρύχοι του χρόνου

Posted on Updated on

Ανήκω σε μια από τις γενιές, που σαν τυμβωρύχοι έχουν συλήσει κάθε αξία και έχουν πουλήσει μισοτιμής τα ακριβά κτερίσματα. Στις γενιές, που κενοτάφια μόνο θα παραδώσουν στα παιδιά, και μνημεία επιβλητικά, αλλά σαθρά, σαν τις ληρωδίες μας. Με την υποκριτική δικαιολογία πως όλα έγιναν στο όνομα κάποιου: της οικογένειας, της προόδου, της επανάστασης, του έρωτα.
Οι προηγούμενες δεν ήταν καλύτερες. Εμφύλιοι, παγκόσμιοι, εξαργυρωμένα πολυτεχνεία, Woodstock με σπόνσορες, σοσιαλισμοί της κρεββατοκάμαρας..
Και παρά τα όσα συνέβησαν έκπληκτος, -άραγε δεν έφτασε η δόση τόσων δεκαετιών-βλέπω καθημερινά κυβερνητικούς να μοιράζουν ρουσφέτια, συριζαίους να κανονίζουν τις θέσεις τους για τον Οκτώβρη, αριστερούς πιο άκαμπτους και στυγνούς από ταγματασφαλίτες, φασίστες να προβάλλουν ως αλήθεια το μίσος τους..
Μα το χειρότερο είναι πως, επηρεασμένος από την παρακμή της εποχής, υποθήκευσα με τις επιλογές μου κάθε προσωπικό μου μέλλον, και κυρίως την αξιοπρέπεια, εκείνη που ή σε αναχωρητή σε μεταβάλλει ή σε τιμωρό κάθε μικρής αυθαιρεσίας..ακόμα κι αν αυτή είναι να μεταφερθεί λάθρα το παιδί του μικροκομματάρχη σε σχολείο που δε δικαιούται ή να διδάσκει σε φοιτητές ο κάθε φαύλος, που επιπλέει..Στράτος Παπάνης

Η Ψυχολογική σημασία της ιδιοκτησίας

Posted on

Η Ψυχολογική σημασία της ιδιοκτησίας
Ευστράτιος Παπάνης, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου

Όλες οι κοινωνιολογικές θεωρήσεις, που διατείνονται πως η ιδιοκτησία είναι η πηγή απάντων των κακών, δύσκολα μπορούν να βρουν πρακτική εφαρμογή των αρχών τους, επειδή η έννοια αυτή φαίνεται πως είναι σύμφυτη με την ανθρώπινη ανάπτυξη και συνδέεται με την αντίληψη της κατοικίας-φωλιάς, το συναίσθημα της ασφάλειας και χαλάρωσης, τη θέση στην ιεραρχία και την οριοθέτηση του απαραβίαστου προσωπικού χώρου.
Η υπέρβασή της προϋποθέτει άρση των ανθρώπινων αδυναμιών και κοινωνικές σχέσεις αρτιότερες από τις σημερινές, που μόνο σε υποθετικές αγγελικές, αναρχικές ή πρωτόγονες κοινότητες περιγράφονται. Η κατάλυση των συνόρων, των κτημάτων, της περιουσίας και της μεταβίβασης τους, όσο λογική κι αν φαίνεται, εξαιτίας του αναπότρεπτου θανάτου, αποτελεί τη βάση των περισσοτέρων πολιτισμών, νοηματοδοτεί την οικονομία και είναι κίνητρο για την εξέλιξη του είδους.
Αν και τόσο σημαντικός, ο όρος αυτός σπάνια περιλαμβάνεται αναλυτικά στα εγχειρίδια της εξελικτικής ψυχολογίας, παρότι κάθε γονιός μπορεί να διαβεβαιώσει πως η λέξη ´δικό μου´ πολύ νωρίς αποκτά θεμελιώδη σημασία και η νηπιαγωγός γρήγορα θα καταλάβει ότι η ακριβής οργάνωση των αντικειμένων του μαθητή αποτρέπει πολλές συγκρούσεις ή προλαμβάνει ζητήματα μικροκλοπών και κατάχρησης.
Η διάθεση του παιδιού να μοιραστεί δε γίνεται εξαιτίας μιας πρόωρης ηθικής προσωπικότητας, αλλά συνδέεται με την ανάγκη του να γίνει αποδεκτό, το αίσθημα ισορροπίας, που έχει ενσωματώσει, τον κορεσμό ή στέρηση υλικών αγαθών, την περιχαράκωση του εαυτού, τη μίμηση. Πάντως η διαφοροποίηση των παιδιών ως προς αυτό το χαρακτηριστικό, καθόλου δε μπορεί να προκαθορίσει τελεσίδικα την στάση του απέναντι στα υλικά αγαθά κατά την ενήλικη ζωή. Η ψυχανάλυση θέλοντας να ερμηνεύσει τα αίτια της παθολογικής τσιγκουνιάς και κατοχής πραγμάτων, ομιλεί για καθήλωση στο πρωκτικό στάδιο με νοσηρή άσκηση ελέγχου, που ικανοποιείται μόνο με την ασφυκτική ιδιοκτησιακή σχέση με το περιβάλλον.  
Ήδη από την ηλικία των δύο ετών το παιδί τείνει να προσδιορίζει το ζωτικό του χώρο και τα αντικείμενα, που τον αποτελούν και να διαπιστώνει πως η ιδιοκτησία υφίσταται, χωρίς να είναι απαραίτητη η παρουσία του κατόχου. Ας μην ξεχνάμε ότι λίγο πριν κάθε τι ήταν προέκταση του εγώ, τουλάχιστον, όσο η αντίληψη και οι αισθήσεις βεβαίωναν την παρουσία του αντικειμένου ή παιχνιδιού  στην εμβέλειά του.
Οι έρευνες σε τρίχρονα νήπια επιβεβαιώνουν πως, παρά τη μικρή τους ηλικία, μπορούν εύκολα να ταξινομήσουν τα αντικείμενα σε κατασκευασμένα από ανθρώπους (κούκλες, κουζινικά, σεντόνια κλπ ) και σε φυσικά, (αστραπή, βουνό, θάλασσα). Στα πρώτα διεκδικούν την κυριότητα, ενώ για τα υπόλοιπα πιστεύουν πως κατά κάποιο τρόπο οι ιδιότητες τους συσχετίζονται με τα ίδια. Για παράδειγμα, η σελήνη λάμπει, για να φωτίσει το όμορφο φόρεμα ή για να βρει η Χιονάτη το δρόμο στο δάσος. Ο ανιμισμός και η προσωποποίηση, χαρακτηριστικά της μυθικής σκέψης (τα αποτελέσματα αποδίδονται σε ατεκμηρίωτες αιτίες, πχ η βροντή είναι τιμωρία του Δία) διαιωνίζονται ακόμα και σήμερα στην ενήλικη κουλτούρα πολλών, στα ζώδια και σε άλλες μεταφυσικές ερμηνείες, πχ το aids τιμωρία του Θεού.
Αν τα αντικείμενα είναι άγνωστα, τα παιδιά αναστέλλουν τη διεκδίκηση κυριότητας, μέχρι να βεβαιωθούν πως είναι ακίνδυνα ή τεχνητά. Ο διαχωρισμός αυτός πάντως σταματά να ισχύει στην ωριμότητα, αν και πολλοί με αλαζονεία και βεβαιότητα περισσή νομίζουν πώς τα κτήματα τους ανήκουν, ενώ ολόκληρη η ανθρωπότητα  επαίρεται πως ο πλανήτης είναι δικός της και μπορεί να τον καταστρέφει.
Στην ηλικία 2-3 ετών τα νήπια ξέρουν ποια αντικείμενα αν πάρουν, θα προκαλέσουν αναστάτωση στους γονείς ή συνομιλήκους και, αν πρόκειται για  παιχνίδια αδελφών, τα αναζητούν επίμονα.
Η εμπέδωση της έννοιας της ιδιοκτησίας είναι συνυφασμένη με την ανάπτυξη της νοημοσύνης, αφού οι κοινωνίες φρόντισαν να εφαρμόσουν ένα σύνθετο και πολλές φορές στρεβλό σύστημα σχέσεων και οικονομικών συμβόλων. Πολλοί ενήλικες αδυνατούν να εξηγήσουν, παρά την εμπειρία, τη νομιμοποίηση, ηθική και λειτουργική, πολλών χρηματοοικονομικών προϊόντων, όπως τα παράγωγα.
Αναλογιστήκατε πόσο περίπλοκη είναι η συνειδητοποίηση της ανταλλακτικής αξίας του χρήματος- τα μικρά παιδιά πιστεύουν πως μπορούν να αποκτήσουν οτιδήποτε τους αρέσει χωρίς αντίτιμο και αργότερα θα προτιμήσουν τα μεταλλικά νομίσματα αντί των χαρτονομισμάτων, επειδή το χαρτί είναι λιγότερο φανταχτερό από τα κέρματα. Θα περάσουν χρόνια μέχρι να καταλάβουν πως ο πλούτος αντιπροσωπεύει θεωρητικά εργασία, με μύριες όμως παραχαράξεις, εξαιρέσεις και αδικίες. Για τους τετράχρονους, όποιος αγγίζει πρώτος ένα αντικείμενο, ασκεί νόμιμη κυριαρχία πάνω του και αυτό μπορεί να ισχύει ακόμα και για τα δώρα, που κάνουν. Η διδασκαλία κανόνων οριοθετεί τις καταστάσεις, αλλά πολλές φορές συνδέεται με αισθήματα απαξίωσης, προκατειλημμένης συμπεριφοράς υπέρ κάποιου άλλου παιδιού, ανισότητας, κλπ. Βρισκόμαστε στο στάδιο της ηθικότητας, που έχει να κάνει με την ποσότητα και η ολοκλήρωση του υπερεγώ αργεί ακόμα.
κλπ.
Τα νήπια, αν και έχουν εικόνα περί των πραγμάτων που τους ανήκουν, συνήθως απορούν για τη μονιμότητα της κατοχής. Τι θα συμβεί αν δώσω σε ένα άλλο παιδάκι να παίξει με τη δική μου κούκλα. Εξακολουθώ να την έχω, αποκτά και ο φίλος δικαιώματα..Γιατί τα πράγματα του άλλου δεν τα έχω κι εγώ (εξάλλου, τα ξένα είναι πάντα πιο επιθυμητά από τα δικά τους). Τι θα συμβεί αν βρω στο δρόμο κάτι που μου αρέσει. Εκείνος που το έχασε εξακολουθεί να το κατέχει..Η έννοια της κοινοκτημοσύνης συνήθως αφορά την ´ περιουσία ´ των άλλων και όχι τη δική τους..
Το κεφάλαιο της αντίληψης της ιδιοκτησίας δεν εξαντλείται εδώ, αλλά ενίοτε, καθυστέρηση της ωριμότητάς της μπορεί να ερμηνεύσει φαινόμενα μικροκλοπών και εκφοβισμού στο σχολικό περιβάλλον. Οπωσδήποτε, η άσκηση βίας για την απόκτηση αγαθών συνεπάγεται άμεση ενίσχυση από το ίδιο το αγαθό, ενώ η ματαίωση ή αναστολή της επιθυμίας και ο κόπος για να κερδηθούν, συνδέεται με μελλοντική επαγγελματική επιτυχία.

from Blogger http://ift.tt/1n93iKs
via IFTTT

Θηλυκότητα

Posted on

Θηλυκότητα
Ευστράτιος Παπάνης

Θηλυκότητα είναι η τέχνη του να συντηρείς εσκεμμένα κάποια χαρακτηριστικά, που για αιώνες έχουν συνδεθεί με το γυναικείο φύλο, είτε ως μύθοι είτε ως παράδοση είτε ως προσδοκία, χωρίς να διακυβεύεται η προσωπικότητα και οι επιλογές, τη στιγμή, που η μάζα τα απαξιώνει ως αναχρονιστικά.
Θηλυκότητα
είναι η τέχνη του να γίνεσαι ποθητή, αλλά όχι προκλητική, παίζοντας με τις ιδιότητες και αφήνοντας το αίσθημα του ανικανοποίητου, που θα κορεσθεί μόνο σταδιακά, αν κάποιος αποδειχθεί ικανός να σε κερδίσει.
Θηλυκότητα είναι η τέχνη της φιλαρέσκειας, δίχως έπαρση, της καλαισθησίας χωρίς εμμονή, της επίγνωσης των θέλω, χωρίς φλυαρία, ο συνδυασμός της τρυφερότητας με το δυναμισμό, της ευφυίας με την αφέλεια, η ικανότητα να κάνεις όσους πλησιάζουν να φαντάζονται και να μαντεύουν, ξέροντας πως ποτέ δε θα σε κατέχουν.
Θηλυκότητα είναι οι εμπειρίες, που δεν κατονομάζονται, τα αντίθετα που συναινούν με το χρόνο, η αγνότητα που έγινε σύνεση, η ευγένεια, όταν οι υπόλοιπες γίνονται αθυρόστομες, η προθυμία εκεί που οι άλλες επικαλούνται δικαιώματα και η διεκδίκηση, όταν κάποιες δειλιάζουν παρά τις μεγαλοστομίες τους.
Θηλυκότητα είναι η τέχνη του να χαρίζεσαι ως δώρο αποκλειστικά σε εκείνους που για σένα αγωνίστηκαν, η μαγεία του να αποκαλύπτεις λίγα και να πυροδοτείς πολλά, ο ρομαντισμός, που δε γίνεται γλυκανάλατος, η αυτοπεποίθηση, που δε μετατρέπεται σε θρασύτητα.
Θηλυκότητα είναι η σεξουαλική διαθεσιμότητα με τη σωφροσύνη της άρνησης, η αυτονομία, που γίνεται συγκατάβαση, το κάλλος, που εμποτίζεται από το μέτρο..
Η θηλυκότητα είναι, δυστυχώς, μια ξεχασμένη από τις πολλές τέχνη…

Εμπειρίες

Posted on

Εμπειρίες

Ευστράτιος Παπάνης

Μαζέψτε τις εμπειρίες σαν πολύτιμο, διάσπαρτο θησαυρό. Ως τον καρπό της ελιάς, που στα πιο δύσβατα μέρη και στα αγκάθια έναν έναν ανακαλύπτεις. Βουτώντας τα χέρια σου στην παγωνιά και τις κακοτοπιές, κανένας να μην πάει χαμένος, όσο ελάχιστος κι αν είναι.

Οι πιο άξιοι από σας δημιουργήστε τις, με την επίγνωση πως μοναδικές κι αν φαίνονται της ζωής οι περιπλανήσεις, οι αιώνες περιγελούν τη σοφία τους. Γεμάτο το χώμα από ιστορίες και συναισθήματα, που πριν από σας παρόμοια υπήρξαν. Και που πριν χαθούν, με της οικουμένης ενώθηκαν τη μελωδία. 

Οι πιο ταπεινοί στο τέλος θα καταλάβετε πώς δεν ήταν παρά αναμνήσεις μόνο. Περνούν κι αυτές και βιάζονται, όπως οι άνθρωποι, που απότομα λιγοστεύουν.

Γιατί, όσοι από αυτές κάτι διδαχθήκατε, χωρίς με πείσμα και αυταρέσκεια να επαναλαμβάνετε τα ίδια λάθη, θα μάθατε ότι τα χρόνια που κυλούν, επιτακτικά μια βεβαιότητα ορίζουν: Πως όσο περισσότερο ζεις, τόσο η εμπειρία συνοψίζεται σε δύο μονάχα λέξεις. Στο χρέος της αγάπης και στην πίστη, που την αναδεύει, σαν κάνει πως πάει να σβήσει.  Βρέφη σε τούτο το ακρογιάλι εξοκείλαμε και με την αγνότητα του βρέφους το δρόμο του νόστου θα ξαναπάρουμε..

from Blogger http://ift.tt/1s95Yi0
via IFTTT

Ματαιώσεις

Posted on Updated on

Ευστράτιος Παπάνης

Όταν, λοιπόν, ένα χαρακτηριστικό σάς έλκει σε κάποιον, ας πούμε ο δυναμισμός, η διάθεση για ρίσκο, ο αυθορμητισμός, η οργανωτικότητα, η τάση για περισυλλογή, να θυμάστε πως θα το λάβετε ολόκληρο κι οχι μόνο στους τομείς, που εσείς επιθυμείτε. Κι ακόμα χειρότερα για τους ανασφαλείς πως θα εξακολουθήσει να αναφέρεται σε όλες τις διαπροσωπικές σχέσεις κι όχι μονοπωλιακά σε σας..
Έτσι μην παραπονεθείτε εάν ο τολμηρός στην εργασία του σύντροφός σας, προσόν που κάποτε θαυμάσατε, αποδειχθεί εξίσου γενναίος στις ερωτικές ερμηνείες του. Ή εάν η οργανωτική γυναίκα των ονείρων σας φανεί ψυχαναγκαστικά διατεθειμένη να σχεδιάσει κάθε λεπτομέρεια μιας εξόρμησης, αρνούμενη την έκπληξη.
Κι αυτό ακριβώς είναι το πιο πνιγηρό στις σχέσεις, πως ό,τι κάποτε ονομάστηκε καλό χιούμορ με τα χρόνια να λέγεται έλλειψη σοβαρότητας κι εκείνο, που αποθεώθηκε ως αυτονομία, η καθημερινότητα ανικανότητα για δέσμευση να το αποκαλεί..