Μήνας: Μαΐου 2015

Η αδιέξοδη αναζήτηση του τέλειου

Posted on

Η αδιέξοδη αναζήτηση του τέλειουΕυστράτιος Παπάνης, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου

  
Αν η τελειότητα αποτελεί για σας ιδανικό, η κάθε πράξη ή σκέψη σας περιφρουρεί το μύθο της και συντελεί στην πολυπόθητη επίτευξή της, αναλογιστείτε μήπως πάσχετε από την επώδυνη διαταραχή της τελειοθηρίας.
1. Η τελειοθηρία ως ψυχαναγκασμός

Επειδή ο εαυτός αντανακλάται στους άλλους, σε σημείο να είναι δύσκολα διακριτός ως μεμονωμένος, η εξάρτηση από την αποδοχή και τη συναίνεσή τους είναι σύμφυτη κοινωνική προϋπόθεση. Θεμιτή, μέχρι να αρχίσει να μετατρέπεται σε πείνα για αναγνώριση, ήπια, έως ότου να αποκτήσει τα χαρακτηριστικά ψυχαναγκασμού και καταπίεσης. 

Οι τελειοθήρες του είδους αυτού τηρούν απαρέγκλιτους κανόνες και διαδικασίες. Υπακούουν σε ιεροτελεστίες, που οι ίδιοι ή το σύστημα έχει καθιερώσει, και γίνονται καλοί στο παιχνίδι των τύπων, της γραφειοκρατίας και των κατεστημένων. Η προσήλωσή τους στο καθήκον και στο δέον γενέσθαι, για τον προσεκτικό παρατηρητή, δεν είναι παρά μία τεχνική, για να αποκρύπτουν το φόβο της προσωπικής ανεπάρκειας. Γιατί είναι γνωστό πως ένα πλήρως ελεγχόμενο περιβάλλον, η εμμονή για αψεγάδιαστες λεπτομέρειες δεν οδηγούν στο τέλειο (το οποίο δεν είναι το άρθροισμα των μερών αλλά το σύνολο των σχέσεων των μερών, εξού και από τους θνητούς απροσπέλαστο), αλλά σε μια ψευδαίσθηση ασφάλειας, που θολώνει κάθε παραφωνία στην προσωπικότητα. Για τους αυτόκλητους σκλάβους της τελειότητας κάθε νέα συνθήκη ή κατάσταση, η οποία δεν μπορεί να προσχεδιαστεί και να οριοθετηθεί βάσει των προαποφασισμένων πλάνων, αποτελεί απειλή. Το ρίσκο, η διακινδύνευση, η απόκλιση από τις νόρμες, για τις οποίες τόσα πολλά θυσίασαν, και πολύ περισσότερο όσοι αντιπροσωπεύουν το καινοτόμο, το πρωτόγνωρο, το ανεξέλεγκτο, δεν είναι παρά επαναστάτες εναντίον του τέλειου εαυτού, που δόμησαν υπό τους δικούς τους όρους. 

Η παράλογη αγωνία της άμεμπτης αυτοπαρουσίασης τούς καθιστά ευάλωτους (και επιθετικούς) στη γνώμη των άλλων, έρμαια στην αρνητική κριτική τους, επαίτες της επιδοκιμασίας, υποτακτικούς στην εξουσία, απορριπτικούς προς τους κατώτερους ή εκείνους που θέτουν εν αμφιβόλω το σενάριο, που προστατεύει την εικόνα τους. Η τελειοθηρία ξεκινά ως μηχανισμός άμυνας και καταλήγει σε ψυχαναγκαστική διαταραχή, που δυναστεύει τους ίδιους και όσους βρεθούν στον περίγυρό τους.

Θύματα πλημμελών γονεϊκών προτύπων ή ανεπαρκούς φροντίδας, πάντα επιζητούν συμβολικούς κηδεμόνες, για να τους ικανοποιήσουν και να αποσπάσουν το πολυπόθητο εύγε, έστω και ως καθήλωση στην παιδική ανάγκη για επιβράβευση. Καταδυναστεύουν την ύπαρξή τους με σκέψεις και συναισθήματα έλλειψης, κάθε τους δράση υπολείπεται του ιδεατού, και μόνο η ιεροτελεστία της λεπτομέρειας απαλύνει το πληγωμένο εγώ. Όποια μορφή και να πάρει η συμπεριφορά αυτή, είτε του άκαμπτου υπερεγώ είτε του αδύναμου ανθρωπάκου, που προς όλους χρωστά και άπαντες πρέπει να ευχαριστήσει, ο βίος του είναι σπαρμένος με άκαρπες μέριμνες, επειδή η τελειοθηρία τον οδηγεί στην αποφυγή δραστηριοτήτων, συναισθηματικών επενδύσεων και σχέσεων, αν αυτές δεν είναι τέλειες, κατά τα δικά του μέτρα και σταθμά.
2. Η τελειοθηρία ως αντανάκλαση ναρκισσισμού 

Οι νάρκισσοι είναι θύματα της ίδιας τους της εικόνας. Παιδιά ναρκίσσων, κατά πάσα πιθανότητα, με συντετριμμένο, ανασφαλές και ασταθές εγώ, ποτέ δεν απέκτησαν την ταυτότητα, που ήθελαν, επειδή οι ίδιοι διετέλεσαν καθρέφτες του ναρκισσισμού των γονιών τους με τίμημα την ανεξαρτητοποίηση από αυτούς. Η τελειοθηρία εκδηλώνεται ως απαίτηση για τέλεια απέναντί τους στάση των υπολοίπων, από αδιαμφισβήτητη αποδοχή των θέσεών τους, από θέσφατα του τύπου όλα ή τίποτα. Η παγίδα που στήνουν σε όσους συσχετίζονται μαζί τους δεν είναι το θέλω να θέλεις απλώς, αλλά απαιτώ να θέλεις όσα θέλω εγώ. Σε μια ερωτική σχέση επιζητούν την απόλυτη αφοσίωση, πληγώνονται ακόμα και από μη εσκεμμένες παραβλέψεις ή αστοχίες, θέτουν τόσο υψηλά κριτήρια, που οι περισσότεροι αποτυγχάνουν να ικανοποιήσουν, πληγώνονται με το παραμικρό, και καταλήγουν να γίνονται αναχωρητές του έρωτα, μεμφόμενοι τη σύγχρονη εποχή για την επιδερμικότητα ή επιπολαιότητα των δεσμών. Έτσι η μόνη διέξοδος για να αισθανθούν ξεχωριστοί είναι η απαίτηση να τους αντιμετωπίζουν όλοι ως μοναδικούς, καταδικάζοντας με την αξίωση αυτή τον εαυτό τους σε ειρκτές και σε αυτοδημιούργητα δεσμωτήρια. Τιμωρητικοί κάθε σφάλματος ως αφεντικά, απαιτητικοί και ανελαστικοί κριτές, υπερόπτες για τα δυσθεώρατα κριτήρια ποιότητας, που θέτουν, σπάνια παινεύουν την εργασία και τους κόπους των υφισταμένων, αν δεν συμμερίζονται το πάθος της τελειότητας.

Η έλλειψη ανοχής προς κάθετι ατελές, πρόσωπο ή ερέθισμα, εκπορεύεται από την πίστη τους πως η έλλειψη ακεραιότητας θα έχει αντίκτυπο πάνω τους, θα σπιλώσει την θελκτική εικόνα τους και θα πληγώσει ανεπανόρθωτα το αίτημα κάθε νάρκισσου: το λαμπερό είδωλο, που προβάλλεται, αντανακλάται και μεγεθύνεται, κίβδηλο, αλλά συναρπαστικό.
3. Η τελειοθηρία ως υπερδιέγερση

Οι Beck, Shapiro και Maxment παρατήρησαν πως άτομα, τα οποία βρίσκονται σε υπερδιέγερση, αν και το επιθυμούν, δεν μπορούν παρά να προσέχουν τις λεπτομέρειες, να καταγράφουν την ασυμμετρία, να ενοχλούνται από οποιαδήποτε έλλειψη αρμονίας. Η προσοχή τους εύκολα διασπάται, εάν δεχτούν πληθώρα ταυτόχρονων πληροφοριών. Επιζητούν το χρόνο να αναλύσουν διεξοδικά κάθε πλαίσιο κι αν διαπιστώσουν πως ανταποκρίνεται στα κριτήριά τους, μπορούν να προχωρήσουν στο επόμενο. Το πρόβλημα εντείνεται όταν προσπαθούν να γενικεύσουν την τακτική αυτή σε κοινωνικές και συναισθηματικές περιστάσεις.

Κάποτε ένας διαγνωσμένος ψυχωσικός, με μανία να διορθώνει κάθε συντακτικό ή ορθογραφικό σφάλμα σε κείμενα μου είπε: Κάθε φορά που φτίαχνω ένα λάθος, αισθάνομαι πως κάτι στραβό εξαλείφεται από την οικουμένη.
Η τελειοθηρία είναι πρόσχημα για έλεγχο. Για πρόγνωση της χαοτικής ζωής, για περιορισμό των εκπλήξεων, για μία λογική, κατά το δυνατόν, ερμηνευτική που νοηματοδοτεί τις ενέργειες, τα κίνητρα και τους στόχους. Αυτό ισχύει για όλους. Μόνο που οι τελειοθήρες εκλαμβάνουν το διαφορετικό ως απειλή και επιχειρούν να το χειραγωγήσουν, να το αξιολογήσουν να το προσαρμόσουν με την αυταπάτη της τελειότητας, το γνωστό τους παιχνίδι, όπου ο καθένας, αλλά και ο ίδιος τους ο εαυτός, σπάνια βγαίνει αλώβητος. Αν ο σύμβουλος προσπαθήσει να ανασκευάσει τα αίτια αυτής της συμπεριφοράς, αν τους βάλει να φανταστούν μία ζωή που δεν θα είχαν ανάγκη από επιβεβαίωση, έγκριση, αποδοχή, έλεγχο, μια ζωή χαλαρή, όπως αρμόζει σε όσους κατανοούν τη βραχύτητά της, συνήθως περιγράφουν την ανασφάλεια που αναβαπτίζεται σε ελευθερία.
Περεταίρω Μελέτη
Somov, P. (2011). 4 Types of Perfectionism. Psych Central. Retrieved on May 27, 2015, from http://blogs.psychcentral.com/mindful-living/2010/07/4-types-of-perfectionism/

Advertisements

Κοινωνιολογία αλά Ελληνικά

Posted on

Κοινωνιολογία αλά Ελληνικά:

-Στα κράτη, που οι θεσμοί δε λειτουργούν, λέμε ότι οι πολίτες έχουν μεράκι και φιλότιμο..

  -Η εναλλαγή των κομμάτων στην εξουσία γίνεται για να αποκτήσουν οι οπαδοί τους πρόσβαση στο πελατειακό κράτος και φυσικά όχι εξαιτίας κάποιας μεταβολής στην ιδεολογία

-Η εξέχουσα θέση των οικογενειακών δεσμών στην Ελλάδα επηρέασε όχι μόνο τον τρόπο λειτουργίας του κράτους, αλλά ακόμα και το χαρακτήρα του ιδιωτικού τομέα.

-Τίποτα δεν θα αλλάξει στην πατρίδα μας, αν δεν απομονώσουμε και εκπαιδεύσουμε εντελώς διαφορετικά μία χρυσή γενιά νηπίων, που μεγαλώνοντας θα φέρει κοινωνική μεταβολή βασισμένη στην παιδεία

-Η πολυνομία είναι ο τρόπος για να μην επιτευχθεί ποτέ η πολυπόθητη εμπιστοσύνη στο κράτος

-Η αίσθηση της κοινωνικής αδικίας στην Ελλάδα δεν προκαλεί επαναστατική ή άλλη δράση, αλλά ατομική προσπάθεια για αποκατάσταση του δικαίου, όπως αυτό από τον καθένα ορίζεται.

– Η εξίσωση προς τα κάτω αποτελεί βασική αρχή ισότητας στη χώρα μας

– Στην Ελλάδα πολλοί απαιτούν μονιμότητα στο Δημόσιο, ώστε εκείνοι να πορεύονται εν μέσω κρίσης επάνω στο γαίδαρο κι οι υπόλοιποι να ακολουθούν πεζοί..
Στράτος Παπάνης

Μια αιωνιότητα

Posted on

  Προσπαθώντας να κρατήσω ζωντανές τις στιγμές, που γλιστρούσαν, έχασα μια αιωνιότητα. Τώρα, που έμαθα να ξεχωρίζω το σημαντικό από το ασήμαντο, ο χρόνος έγινε δίνη, και αδυσώπητος τον κόσμο μου παρασέρνει. Μα μέσα στο στροβιλισμό δεν μπορεί πια να μου κρύψει πως στο διηνεκές τα πάντα εξακοντίζονται, αν μάθεις να αψηφάς τις αυταπάτες του. Γιατί ο χρόνος δεν είναι παρά μια ετικέτα, που κολλά αυθαίρετα στα συμβάντα της ψυχής κι από αθάνατα τα κάνει πεπερασμένα. Κι έτσι πια πορευόμενος, η αιτιότητά του έγινε αναζήτηση των σκοπών, το παρελθόν έπαψε να γεννά το μέλλον, κι όλα ξανά φαίνονται ατέλειωτα, όπως στα βρέφη. Στράτος Παπάνης

Μικρές δικτατορίες

Posted on

  Μικρές δικτατορίες

Ευστράτιος Παπάνης, Πανεπιστήμιο Αιγαίου 

Γραπωνόμαστε από τη ζωή σα να είναι εμμονή. 

Ασφυκτικά με συνήθειες την περιφράζουμε, όπως ο γεωργός το χωράφι με ξερόκλαδα κι αγκάθια.

Απαραβίαστη πιστεύοντας πως γίνεται γίνεται στ´ αγρίμια και τους διώκτες των ελπίδων.

Επαναλήψεις καθημερινές σα μαίανδροι, -ίδιοι δρόμοι, ίδια πρόσωπα, κληροδοτημένες έξεις και αξίες.

Ιδέες αναλώσιμες και αστόχαστες, που τάζουν στην ασφάλεια και στη νηνεμία. 

Ιεροτελεστίες εφευρίσκουμε, το άγχος και την αγωνία που θα κατασιγάσουν. 

Οι νοητικοί μας χάρτες έγιναν στερεότυπα κι αυτά προκαταλήψεις, ιδεοληψία κι αδικία.

Με οργάνωση, νόμους, ιεραρχίες και θεσμούς περιχαρακωνόμαστε, επίφαση σταθερότητας σε κάθε αβέβαιο περιβάλλον. 

Και μέσα εκεί στη φυλακή της ελευθερίας της ψευδεπίγραφης κλείνουμε με φροντίδες όσους αγαπάμε και εκείνους που πασχίζουμε, για να μας αγαπήσουν. 

Γιατί συντροφικότητα ονομάζουμε να μπορείς να αγαπήσεις τις ειρκτές του άλλου.

Πεισματικά κοιτάμε οιωνούς και σήματα, τίποτε απειλητικό στους εφησυχασμούς μας μην προμηνύσουν.

Μην την τάξη διασαλεύσουν και τη μακαριότητα και οι χρησμοί στη χιλιοειπωμένη ιστορία μας δε συνηγορήσουν. 

Κι αν κάτι στο καταληπτό και το αφομοιωμένο αντιτίθεται, με σοφιστείες και επιχειρήματα προκατασκευασμένα αντιδρούμε. 

Οι αφορισμοί και οι δοξασίες μας τον ίδιο εαυτό οικοδομούν αιώνες τώρα: Με παρελθόν και μοίρα γραμμική, διαχειρίσιμη, όπως η αιτιότητα και η αυταπάτη μας επιτάσσει. 

Ένα εγώ απαράλλακτο, προβλέψιμο, σαν άθλιες εργατικές οικίες, που λαμπιόνια γιορτινά στολίστηκε σε προάστιο αριστοκρατικό να μοιάσει.  

Ζούμε τη ζωή σα να μην τελειώνει σε γκρεμούς και άβυσσο.

Θεόρατα τα ασήμαντα πράγματα γίνονται, αγχόνες, που την ιμερτή μια πορεία συσκοτίζουν. 

Μέριμνες, διαδικασίες αδιαπραγμάτευτες, σαν κύματα το χρόνο μας αυλακώνουν. Στάσιμοι νομίζουμε πως ταξιδεύουμε, παλεύοντας τις λεπτομέρειες της μέρας. Με χάρτες ξεθωριασμένους και απομαγνητισμένα αζιμούθια βαλτώδεις ωκεανούς με έπαρση κατακτούμε.

Υφαίνουμε τις αγάπες μας σαν αράχνης ιστούς, διάτρητους από τα πτώματα που μέσα τους ξεψυχήσαν.

Γιατί κάθε ηδονή είναι άνθος κλεμμένο απ´ τον Παράδεισο με προπατορικές κατάρες ποτισμένο.

Δίλημμα για δασκάλους..

Posted on

Ευστράτιος Παπάνης, Επιπκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου 

 Πρέπει, όσοι είστε δάσκαλοι σε οποιαδήποτε βαθμίδα, να διευκρινίσετε με τον εαυτό σας, εάν η τάση να φαίνεστε αγαπητοί και ανεκτικοί στους μαθητές, εκπορεύεται από γνήσια αποδοχή των επιταγών της μαθητοκεντρικής προσέγγισης ή απλώς πρόκειται για το φόβο της απόρριψης, την ανάγκη της αποδοχής ή, χειρότερα, από την αδυναμία σας να θέτετε όρια στο σχολείο και κατ´ επέκταση στις σχέσεις σας. Σε κάθε περίπτωση οι μαθητές προτιμούν και θυμούνται το δάσκαλο που υπήρξε αυστηρός, αλλά δίκαιος, παρά εκείνον, που οι προσωπικές του ανασφάλειες εκδηλώθηκαν μέσα στην τάξη, ακόμα κι αν αυτό συνέβη υπό την προσποιητή καινοτομία των σύγχρονων παιδαγωγικών μεθόδων.

Και όλοι γνωρίζουν πως δεν μπορεί κανείς από τα μικρά παιδιά να κρυφτεί. Ακόμα και τώρα, που ουδείς δίνει σημασία στην προσωπικότητα του διδάσκοντος και όλοι αντιπροτείνουν το ρόλο του καθοδηγητή ή του ρυθμιστή αντί για τον τίτλο ευγενείας του διδάσκαλου, η ψυχική σας ισορροπία και οι γνώσεις είναι τα μόνα κριτήρια, που θα σας κάνουν καλούς εκπαιδευτικούς..Στράτος Παπάνης

Το δώρο της μοναξιάς

Posted on

Το δώρο της μοναξιάς

Ευστράτιος Παπάνης, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου

 

Η μοναξιά μπορεί να είναι λυτρωτική, όταν αποτελεί επιλογή, και κατάρα, όταν επιβάλλεται αναγκαστικά. Συνοδεύει ανθρώπους πρωτοπόρους σε κάθε δημιουργική σύλληψή και καταδιώκει τους απόκληρους θεατές των κοινωνικών επιτυχιών των άλλων. Καταζητείται από πολυάσχολους παντρεμένους με παιδιά, που θεοποιούν το ένα λεπτό απομόνωσης, και αφορίζεται από όσους ορίζουν τον εαυτό τους ως επιτομή των σχέσεών τους..

Οι ψυχολόγοι ξορκίζουν την κατάσταση αυτή με παιχνίδια ρόλων, ασκήσεις διεκδικητικότητας, ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και δραστηριότητες αποκρυπτογράφησης των λεκτικών και εξωλεκτικών ερεθισμάτων.

Η μοναξιά, και ειδικά η παρατεταμένη, αντιμετωπίζεται ως νοσηρή παρέκκλιση σε έναν κόσμο, που προσμετρά την κοινωνική καταξίωση με το εύρος κι όχι το βάθος των δικτύων. Ως χαρακτηριστικό των αδύναμων και των μη ευέλικτων, που αδυνατούν να ακολουθήσουν τους φρενήρεις ρυθμούς και τις ανατροπές. Ως καταφύγιο ανθρώπων, που δεν μπόρεσαν να εδραιώσουν τις σταθερές τους και οπισθοχώρησαν σε μία ναρκισσιστική απομόνωση.

Κι όμως. Τελευταίες έρευνες καταδεικνύουν ότι καμία υστέρηση στην ικανότητα αντίληψης και ερμηνείας των γλωσσικών και μη λεκτικών σημάτων ή των κοινωνικών δεξιοτήτων δεν υφίσταται στους εραστές, αυτόκλητους και μη, της μοναξιάς.

Ούτε καν μία συγκεκαλυμμένη προσπάθεια υποστήριξης ενός αδύναμου εγώ, που τρέμει την απόρριψη και αποφεύγει τη διακινδύνευση.

Αντίθετα, αυτό που φαίνεται πως καθηλώνει τη δράση, είναι μία υπέρμετρη υπευθυνότητα και ανάληψη της ευθύνης, όσον αφορά την πορεία και την ποιότητα των κοινωνικών σχέσεων εκ μέρους των μοναχικών ατόμων. Τα μοναχικά άτομα χρεώνονται την αποτυχία ολοκληρωτικά. Επενδύουν τόσο πολύ στις επαφές τους, που έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να προτιμήσουν την απόσυρση, παρά να αναπαράγουν ένα φαύλο κύκλο κενής και ανούσιας επικοινωνίας. Επιθυμούν τόσο δυνατά τη γόνιμη αλληλεπίδραση, που αποθαρρύνονται πλήρως, αν διαπιστώσουν ότι δεν έχει τις προδιαγραφές, για να εξελιχθεί έτσι.

Λίγοι όμως καταλαβαίνουν την αυτο-θυματοποίηση, επειδή η μηχανισμοί άμυνας της εκλογίκευσης και της άρνησης τους ξεγελούν.

Το κοινωνικό άγχος επιτείνεται και εσπευσμένες επιλογές ή αστοχίες το ενδυναμώνουν. Η μοναξιά είναι μία κατάσταση του μυαλού, κατά την οποία η επιδίωξη της επικοινωνίας υπάρχει σε τόσο έντονο βαθμό, που αυξάνεται η αγωνία κατάκτησής της. Αν και κάποιοι επιστήμονες θεωρούν πως η προδιάθεση είναι γενετική, περιβαλλοντικοί παράγοντες και η ηλικία την ενισχύουν. Στις ακραίες της μορφές αποτελεί σύμπτωμα κατάθλιψης, αποφυγής και διαταραχών μνήμης. Παγιδεύει το αυτοσυναίσθημα, παρασύρει σε παρανοϊκές σκέψεις και προκαλεί διακυμάνσεις στον ύπνο, την όρεξη, τη διατροφή, την άσκηση, την ευεξία. Προσβάλλει την ποιότητα ζωής και συσχετίζεται με καρδιακά νοσήματα. 

Η μοναξιά είναι εντονότερη σε πολιτισμούς, όπου το συλλογικό έχει υποκατασταθεί ανεπιτυχώς με την ατομική ανέλιξη και τον ανταγωνισμό. Τα κοινωνικά δίκτυα στο Ίντερνετ δεν μπορούν να βελτιώσουν την αίσθηση της απόσυρσης, ενώ σύμφωνα με τον Cacioppo η μοναξιά είναι μεταδοτική: Πρόσωπα που περιελάμβαναν έναν μοναχικό φίλο στις επαφές τους αύξαναν κατά 52% την πιθανότητα να επηρεαστούν από τις απόψεις του.

Η μοναξιά είναι μία ένδειξη πως κάτι πρέπει να αλλάξει στη ζωή εκείνου, που τη βιώνει, ειδάλλως οι συνέπειες θα επηρεάσουν τον ψυχολογικό και πνευματικό τομέα. Τα κοινωνικά δίκτυα προσφέρουν ροή της πληροφορίας, συναισθηματική υποστήριξη, γνωριμίες για εξεύρεση συντρόφου και εναύσματα δημιουργικής απασχόλησης.

Δυστυχώς, οι καιροί δεν παρέχουν πολλαπλές ευκαιρίες, αλλά αντίθετα επιζητούν αφορμές για περιθωριοποίηση.

Αναρωτηθείτε λοιπόν πόσο συχνά αισθάνεστε πως δεν έχετε κανέναν, που να μπορεί να σας καταλάβει, ότι η κοινωνία αυτή δε φτιάχτηκε για σας, πως εκείνοι με τους οποίους κάποτε επικοινωνούσατε, τώρα διαβαίνουν το δικό τους δρόμο, ότι σας θυμούνται μόνο αν σας χρειάζονται, ότι περιστοιχίζεσθε από άσχετους και εκλάβετέ το ως ένδειξη καθολικής αλλαγής.

 

 

 

Περαιτέρω μελέτη:

Cacioppo, J. T., Fowler, J. H., & Christakis, N. A. (in press). Alone in the crowd: The structure and spread of loneliness in a large social network. Journal of Personality and Social Psychology.

 

Knowles, M. L., Lucas, G. M., Baumeister, R. B., and Gardner, W. L. (2015). Choking under social pressure: Social monitoring among the lonely. Personality and Social Psychology Bulletin, 41, 805-821.

 

Μερικοί μύθοι για την εκπαίδευση ενηλίκων

Posted on

Μερικοί μύθοι στην εκπαίδευση ενηλίκων

Ευστράτιος Παπάνης, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

  
Μύθος 1. Ο ενήλικας, που συμμετέχει σε εκπαιδευτικά προγράμματα, βρίσκεται εκεί γιατί ο ίδιος το επέλεξε. Ο ενήλικας γνωρίζει την καταλληλότερη στιγμή, κατά την οποία η μάθηση θα έχει για τον ίδιο τα πιο ευεργετικά αποτελέσματα.

Πραγματικότητα: Πολλοί ενήλικες επιλέγουν  τη συμμετοχή σε εκπαιδευτικά προγράμματα όχι επειδή κινητοποιούνται από την ανάγκη για μάθηση ή γιατί ενθουσιάζονται από τα νέα γνωστικά αντικείμενα, αλλά θεωρώντας (πολλές φορές εσφαλμένα) πως έτσι θα διασφαλίσουν μόρια ή επαγγελματικά εφόδια, που θα τους χρησιμεύσουν στην αναζήτηση ή βελτίωση της εργασίας. Θύματα ενός αδηφάγου συστήματος, που απαξιώνει προσόντα ή πριμοδοτεί διαρκώς καινούρια, μπορούν να νιώσουν περισσότερο την απειλή της απέλασης από την επικαιροποιημένη ελίτ,  παρά την ατόφια ανάγκη για το καινοτόμο.

Η εκπαίδευση ενηλίκων σπάνια μπορεί να αποσυνδεθεί από την αγορά εργασίας. Συνήθως ορίζεται από αυτήν, οριοθετείται από εταιρικές ανάγκες, από ελλείψεις των προγραμμάτων των ΑΕΙ ή διακυμάνσεις στις απαιτήσεις του δημοσίου τομέα.  Επομένως η ελευθερία στη μεθοδολογία, την αξιολόγηση, τις θεματικές υπάρχει στη φαντασία ρομαντικών σχεδιαστών εκπαιδευτικής πολιτικής. Ακόμα και εκείνοι, που είναι απαλλαγμένοι από επαγγελματικούς περιορισμούς, ενίοτε συμμετέχουν για ενίσχυση των κοινωνικών τους δικτύων, από κεκτημένη ταχύτητα (συνήθως τα ίδια άτομα εγγράφονται ξανά και ξανά) από μοναξιά ή για να παρουσιάσουν τον εαυτό τους και τις εμπειρίες τους.

 Οι ομάδες των ενηλίκων πρέπει να θεωρούνται μικτές ως προς τις αιτίες σχηματισμού τους, τη διάθεση για μάθηση, την επένδυση στην ίδια την ομάδα και την αξιοποίηση της γνώσης.
Μύθος 2.  Οι ενήλικες μαθαίνουν με το δικό τους ρυθμό και τρόπο πρόσληψης πληροφοριών

Πραγματικότητα: Οι περισσότεροι αναπαράγουν και προσδοκούν τους τρόπους που φέρουν ως μνήμη από τις εποχές που ελάμβαναν επίσημη, τυπική εκπαίδευση.  Αισθάνονται ασφάλεια, όταν το πλαίσιο τους θυμίζει σε γενικές γραμμές τα δεδομένα του σχολείου ή του Πανεπιστημίου, ακόμα και αν οι κανόνες, που ίσχυαν τότε ήταν εκείνοι που ευθύνονταν για την ελλιπή εσωτερίκευση της γνώσης και την παντελή αγνόηση των ατομικών διαφορών. Αυτό γίνεται επειδή η νεότητα είναι εξιδανικευμένη, συμπαρασύροντας θετικά (ή και πολλές φορές αρνητικά, αν οι μνήμες είναι απορριπτικές), όλα όσα σχετίζονται με αυτήν.
Μύθος 3. Η μάθηση στους ενηλίκους παράγεται μέσα από την παρουσίαση των εμπειριών τους.

Πραγματικότητα: Λίγοι από την υπόλοιπη ομάδα ενδιαφέρονται να ακούσουν τις εμπειρίες των άλλων και ακόμα λιγότεροι έχουν τις γνώσεις, ώστε να εξασκήσουν ενεργητική ακρόαση, που θα νοηματοδοτήσει την παρουσίαση.  Αν δεν υπάρξει συγκεκριμένη εξάσκηση δεξιοτήτων επικοινωνίας, οι περισσότεροι προτιμούν να ακούν έναν εμπνευσμένο καθηγητή και λιγότερο τα βιώματα των άλλων, παρεκτός κι αν μπορούν να ταυτιστούν μαζί τους.
Μύθος 4. Η βιωματική μάθηση είναι η καλύτερη

Πραγματικότητα: Η βιωματική μάθηση και οι τεχνικές της τις πιο πολλές φορές μετατρέπονται σε επικίνδυνα, ανούσια ή ακατάλληλα παιχνίδια και σε χάσιμο χρόνου στα χέρια εκπαιδευτών, που δεν έχουν φροντίσει να διασφαλίσουν ότι η γνώση των βασικών σημείων και κανόνων μιας επιστήμης προηγείται οποιασδήποτε πρακτικής εφαρμογής της ή εάν μέσω του πειραματισμού δεν καταλήξουν στη διατύπωση θεωρίας. Είναι πάντως πιο εύπεπτη και γι αυτό προβάλλεται έντονα από τη βιομηχανία της εκπαίδευσης.